Bizim kuşak, Adanamızda yetişen hurmalardan yemişti. Zaten kentin hemen her mahallesinde, her sokağında çok yaşlı birkaç hurma ağacı arz-ı endam ederek adeta, ?Burası Adana´dır; hoş geldiniz? derdi. Nasıl oldu bilinir, yani avlulara kıyılıp apartmanlar dikilmeye başladıktan sonra, bir de baktık ki, hurma da, esamesi de yok olmuş.
Akademisyenlere göre ilimizde hurmanın olgunlaşmasına yetecek kadar uzun yaz yok. Meyve olgunlaşmadan, serin hava bastırıyor. İtirazımız yok; sonradan ithal edilip getirilen veya benim yaptığım gibi, ithal hurma çekirdeğiyle yetişen ağaçlar için bu görüş geçerli. Zira bunlar, yetiştikleri çevre koşullarına uyum sağlamış türler.
Bir televizyon programı çekiminde, Karaisalı, Kapıkaya Vadisinde gördüğüm hurma vahasıyla heyecanlandım. Bize rehberlik eden yörük arkadaşım Nebi, güz sonuna doğru bu ağaçlardan hasat yapıldığını söyledi. Sabırla, birkaç ayın geçmesini bekledim ve olgunlaşma döneminde, Çukurova Üniversitesi´ndeki ilgili dostlardın Doçent Dr. Ekrem Atakan´la birlikte gittik. Hoca, elinde tuttuğu koca hevengten kopardığı hurmaları yerken çocuklar gibi mutluydu. Mutluluk hurmanın tadından veya yüksek besin değerinden değil, gizlenmiş bilginin açığa çıkmış olmasındandı.
Tarihe dönelim? Bundan en az 2700 yıl önce Karatepe´deyapılmış, kabartmalardan birindeki meyve yüklü hurma ağacı, yöre bereketinin açık işareti olduğu kadar, bölgemizde yetiştiğinin de kanıtı olmalı. Bir başka önemli kanıt da, Anavarza´da katledilen en az 40 bin hurmayla ilgili tarihi notlardır. Yerli-yabancı güvenilir pek çok kaynak, Müslümanlardan arındırmak ve bölgeye hakim olabilmek için üç yıl üst üste ve en az 150 bin askerinin bile ölümünü göze alan Nikeforos Fokas´tan bahseder. Zalim Fokas, üçüncü kuşatma yılında da teslim alamadığı Anavarza Kalesindeki halkın neyle beslendiğini merak eder. Neticede, kale eteğindeki hurmaların gece karanlığından yararlanılarak kaleye taşındığını anlar ve buradaki hurmaların tamamını kestirir.
Yıllar, yıllar sonra, Adana´mız, Kabasakal hurmalarıyla tarihini yeniden yaşamaya başladı. Yanılmıyorsam 12 veya 13 yıl önce Mısır´dan getirilen yetişkin yüzlerce ağaç, Fuar Alanından başlayıp Kabasakalı geçerek otoyol bağlantısı ile Karaisalı Yolu kavşağına kadar dikildi. Vakıa, ağaçlar yüzünden Aytaç Durak insafsız saldırılara maruz kaldı. Çok daha önceden getirilen ağaçlarla yayılmış kırmızı palmiye böceği kentteki süs hurmalarını peş-peşe kurutunca, Durak suçlandı. Neyse ki, resmi belgeler ve gözlemlerle böceğin çok daha önceden getirildiği ve Kabasakal ağaçlarının temiz olduğu kanıtlandı. Sıkı mücadele ile yayılması önlendi. Günümüzde, Kabasakal ağaçlarının her biri 250 kiloya varan ağırlıkta hurma veriyor. Arada görebileceğiniz meyvesiz ağaçların ?erkek? olduğunu ve sadece tozlanmayı sağladığını eklemem gerekir. O yoldan geçmediyseniz, öneririm, bir ara uğramaya çalışınız; şimdi, hurma hevenkleriyle ortaya çıkan doğal coşkuya tanık olmanın tam zamanı. O cılız görünüşlü yapraklarıyla yükselen ağaçlarda böylesine coşkun-taşkın meyve bolluğuyla karşılaşmak hiç te küçümsenecek gibi değil.
İyi ve güzeli anlattık; gelelim kötüye? Duydum ki, hurma hevenkleri bazı açıkgözler tarafından kesilip götürülüyormuş. Sanırım bez torbalarda bekletilerek tatlanmasını bekleyeceklerdir. Fakat doğrusu bu değil; Kasım sonuna kadar ağaçta kaldığı takdirden çok daha lezzetli olacaktır bizim hurmalar. Birkaç yıl içinde bu ağaçların da bizim iklim ve toprak koşullarına uyum sağlanması beklenebilir. Adana, tarihine saygı için olsun, hurmalara tekrar dönmeli bence?
