(DEFTER) Büyükelçi Hasan Sevilir AŞAN


SİYASETEN TRAJEDİLİ POLONYA

‘’Stalin ve Hitler işbirliğiyle ifa edildiği ima edilen Katyn Ormanı Katliamı ile 70 yıl sonra yaşanan Katyn uçak kazası trajedisi Polonya’nın olduğu kadar uluslararası toplumun hafızasında da tazeliğini korumakta’’


Slav ırkının anavatanı sayılan toprakların sahibi Polonların, eskilerde Lehistan da denilen ülkesi Polonya.

Lehistan Kraliçesinin 14. Yüzyılda Litvanya Prensi ile evliliği ile güçlenen Polonya çevre ülkeleri işgale başlar.

Uzun savaşlar sonrasında güç kaybeder ve 18. yüzyılda bölünüp, siyasi varlığı sona erer.

Osmanlının Polonya’nın bağımsızlık özlemine vurgu yapan büyükelçilerini bekleme dönemidir bu.

Yine Osmanlı’nın 1.Dünya Savaşında Galiçya cephesi desteği sonrasında 1918’da bağımsızlığını kazanır.

BÜYÜK SAVAŞ

Polonya iki savaş arası dönemde büyük siyasi çalkantılar geçirir. Parlamenter düzeni diktaya kayar, yıpratıcı sosyal ve siyasi sorunlar zirve yapar.

Alman nüfusu yoğun Gdansk’ın adı Milletler Cemiyeti zoruyla Danzing olur, meşhur Danzing Koridoru kurulur.

Hitler’in Polonya işgali ile 1939’da 2. Dünya Savaşı başlamış Polonya toprakları dördüncü kez Rusya ve Almanya arasında paylaşılmış.

6 yıl süren en az 70 milyon cana mal olan tarihin en kanlı en ölümcül paylaşım savaşında, nüfusuna oranla en çok kayıp veren ülke Polonya’dır. Yarısı Yahudi olmak üzere 6 milyon insanı ölür, bunun çok azı askerdir.

Savaş bittiğinde Polonya artık Demir Perde gerisinde, isim sahibi olduğu Varşova Paktı üyesidir.

DEMİR PERDE

Tek partili doğu Avrupalı sürecinde de ciddi sosyal, ekonomik, siyasi sıkıntıları devam eder.

Uzun sıkıyönetim yılları siyasete, ekonomiye çözüm getiremez ve toplumsal direniş artar, muhalefet güçlenir.

Dalga dalga grevler sürerken, baskı rejiminin ağır sansürü ve parti propagandası o zamanların sosyal medyası diyebileceğimiz yeraltı gazetelerine yenik düşer. Kiliseler direnişçilerin buluşma mekânına dönüşür. Kilise kurum olarak halkla devlet arasında arabuluculuğa soyunur.

Krakow’lu başpiskopos Jean Paul 1978’de Papa seçilir. Papanın Polonya’yı ziyareti, özgürlükçü harekete dönüşmekte olan Nobel Barış ödüllü Leh Walesa’nın başını çektiği Dayanışma Sendikasına güç verir, ulusal duyarlılığı pekiştirir.

Sovyetlerdeki perestroyka atmosferinde, 1989 yılında Doğu Blokunda komünist ideolojiye bağlı olmayan ilk hükümet Polonya’da kurulur.

Doğu Bloku dönüşümlerini de tetikleyen Polonya demokrasisi Batılı Kurumlar ile hızla bütünleşir, NATO ve AB üyeliğini kazanır.

KATLİAM VE KAZA

Bir ülkenin üst yönetim kadrolarının neredeyse tamamını bitiren vakalardan birisidir Katyn (Katin) Uçak kazası.

10 Nisan 2010 yılında Varşova’dan Cumhurbaşkanı Kaczynski ve eşi ile üst düzey resmi heyeti Katyn töreni için Rusya’ya taşıyan özel uçak inişe geçerken düşer. 96 devlet görevlisinden kurtulan olmaz.

Heyet, 1940 yılında Katyn Ormanında başlarına birer kurşun sıkılarak infaz edilen 22 bin Polonyalı savaş esirinin anısına düzenlenen törene gitmekteydi.

Rusya ve Almanlara esir düşen sekiz bin asker, altı bin polis ve sekiz bin sivil aydın toplam 22 bin kişi Auschwitz’deki gibi başlarına birer kurşun sıkılarak topluca imha edilmişti.

Stalin ve Hitler’in yekdiğerini suçladığı bu trajediyi Rusya yıllar sonra üstlenip, özür dilese de tartışmalı bir Stalin-Hitler mutabakatının işaretleri halen konuşulmaktadır.

Savaş suçu sayılan katliam Stalin’in yazılı emri üzerine ve Alman silahlarıyla gerçekleşir. Nazi Propaganda Bakanı Goebbels, kitle infazlarını gün be gün takiptedir.

Katyn Ormanı Katliamı ile 70 yıl sonra meydana gelen kaza Polonya için hafızalardan çıkmayan iki trajedi.

SİYASİ SARMAL

Günümüz Polonya’sı, uzun soluklu muhafazakâr iktidar yönetiminde, daha önce defalarca yaşadığı yeni bir siyasi kaosun eşiğinde.

Siyasi gözlemciler, parlamento çoğunluğunu ve toplumsal desteği yitirmiş olan yorgun, yıpranmış iktidarın artık ülkeyi yönetemediğini, giderek otoriterleştiğini sıkça dile getirmekte.

Polonya’da gidişat geriye doğru mu?



YAZARLAR

  • Çarşamba 26.4 ° / 15.6 ° kırık bulutlar
  • Perşembe 28.8 ° / 16.9 ° Bulutlar
  • Cuma 24.6 ° / 15.1 ° bulutlu bulutlar
  • BIST 100

    1.513%0,26
  • DOLAR

    9,4851% -0,53
  • EURO

    11,0311% -0,32
  • GRAM ALTIN

    544,36% -1,01
  • Ç. ALTIN

    898,194% -1,01