Bulaşıcı hastalıklar insanlık tarihinde tahminlerin ötesinde iz bırakan salgınlara yol açmıştır. Özellikle aşısı ve tedavisi olmayan, kitle ölümlerine yol açan salgınlar, insan topluluklarını savaşlar kadar etkilemiştir. Cüzzam, kolera, veba, tifo, kızamık ve çiçek salgınlarının sebep olduğu kitlesel ölümlerin ve çaresizliğin, toplumlarda gelecek endişesine neden olduğu bilinir.
Modern çağların tüm gelişmelerine karşın, salgın tehlikesi günümüzde de sürmektedir. Bağışıklık sistemlerinin zayıflaması, yaşam koşullarında kötüleşme ve sağlık bakım ihmalleri ve yanlışlıklarının halen küresel boyutta tehlike olmaya devam ettiği kesindir.
Öte yandan, sağlık, ilaç ve tedavi sistemlerindeki stratejik hatalar, gen ve DNA bileşenleriyle oynamalar ve komplo teorilerindeki bulaşıcı virüs bombardımanlarının, salgın risklerinin insan soyu için tehdidini sürdürdüğünü göstermektedir.
ÇAĞIN VİRÜSÜ EBOLA
‘Zombi’ veya ‘Fearbola’ da denilen ebola virüsü, aşısı ve tedavisi henüz bulunamayan en korkulan, tehlikeli salgınların başındadır. Çağın virüsü olarak da bilinen ebola, hayvandan insana geçen en tehlikeli bulaşıcı hastalıktır.
İlk kez 1970’lerde Orta Afrika kuşağının Batısında ve Kongo coğrafyasında, yarasa yoğun Ebola nehri kıyılarında tespit edilmiştir. Ölümcül etkisi en çok Afrika Boynuzu, Sudan, Güney Sudan ve Kongo havzasında görülmüştür.
***
İnsanlara yarasa ve yırtıcı hayvanlardan geçmiştir. İnsandan insana beden salgılarıyla ve geçirimli ortamlarda doğrudan havadan da geçebilmektedir. Belirtileri, 20 gün süren kuluçka devresinden sonra ortaya çıkmaktadır, yüzde 90 ölümcüldür.
Ebola belirtileri, yüksek ateş, üşüme, titreme, terleme, ishal, kusma, baş, boğaz ve kas ağrıları, şuur kaybı ve çoklu organ zafiyeti şeklinde ortaya çıkmaktadır. Bu belirtiler ilk başta sarıhumma, Gine paraziti, tifo, kolera ve sıtma ile benzerlik gösterebilmektedir.
Ebola’yı diğer salgınlardan ayıran özellik, olgunlaşma döneminde kırmızı kanın beyaz kanı tüketip vücuttan dışarıya sızmasıdır. En son safha ise kanamaların ağız, burun, göz, kulak, rektum ve damarlardan taşması ve organların erimesidir.
***
2018 yılında Orta Afrika havzasında, Kongo’da yeniden baş gösteren ebola salgını üzerine Güney Sudan ve diğer komşu ülkeler yerel düzeyde bir dizi önlemler almıştır. Salgın bçlgesindeki eyaletlere seyahatler kısıtlanmış, sınır kapılarında karantina birimleri ihdas edilmiştir. Ulusal ebola görev güçleri oluşturularak riskli bölgelerde bilgilendirme faaliyetleri başlatılmıştır.
Aşısı ve tedavisi olmayan ebola virüsü için başlıca önleyici öneriler, ebola bulaşmış bölgelerden, bulaşma riski taşıyan ortamlardan, yırtıcı hayvanlardan ve av etinden uzak durulması, şüpheli durumlarda tek kullanımlık olmayan malzeme ve eşyanın her defasında sterilize edilmesidir.
***
Demokratik Kongo’da uluslararası tıbbi müdahalelere ve bölgeye yerleşen yabancı unsurlara kuşkuyla yaklaşan bazı aktivist ve silahlı militan grupların, Birleşmiş Milletler ve uluslararası yardım kuruluşlarına ait ebola merkezlerine saldırdıkları rapor edilmektedir. Militanlar, yabancıların kendilerinin bölgeye virüs saçarak tehlike yaratmaya çalıştığına inanmaktadır.
BM ve diğer uluslararası yardım kuruluşları, ebolanın çıktığı bazı merkezlerden sağlık çalışanlarını tahliye ederek tedavi faaliyetlerini durdurmuştur.
***
Önleyici aşısı ve tedavisi henüz bulunamamış olan, Dünya Sağlık Örgütü’ nün ( WHO) küresel acil durum ilan ettiği çağımızın virüsü ebolanın yayılma tehlikesi dönem dönem artarak gündeme gelmektedir.
Bölgede ebolaya ilaveten sarıhumma, sıtma, kolera, tifo, Gine paraziti ve AİDS gibi insanlığın geleceğine tehdit oluşturabilecek diğer potansiyel salgınlar tüm riskleri ile patlamaya hazır halde mevcuttur.
Orta Afrika coğrafyasında açlık ölümlerinin rapor edildiği kritik eşikte bir kıtlık felaketi ve kanlı iç savaşlarla milyonların yerlerinden edildiği kitlesel göç koşulları yaşanmaktadır. Bu tabloya ölümcül salgınların eklenmesi halinde tarihin en büyük insanlık dramının yaşanması işten bile olmayacaktır.
