Tüp Bebek uygulamasının ABD´deki öncüsü Howard Jones, 31 Temmuz´da Norfolk´taki bir hastanede 104 yaşında vefat etmiş. Eşi Georgeanna Jones ile birlikte yaptığı çalışmalar 1981 yılında ülkenin ilk tüp bebeğinin doğumuna, o zamandan bu yana da dünyanın dört bir yanında sayıları 5 milyonu geçen tüp bebek doğumunun gerçekleşmesine yol açmış.
Araştırmacı çift, EVMS Hastanesi´nde adlarına açılan bir enstitü ile onurlandırılmış ve kurumun desteği ile dünyaya gelen tüp bebeklerin aileleri her yıl Anneler Günü´nde davet edilerek günü bu güzel insanlarla birlikte geçirirlermiş. Mutlu ailelerin çifti çevrelediği fotoğraflar, yaklaşık 4000 tüp bebeğin kliniğin yardımıyla dünyaya gelişi, Doktor Jones´un 100 yaşına bastığında dahi kurumdaki ofisine gelişi, 12 kitap yazdığı, sadece kendi kişisel başarısı değil aynı zamanda tıp mesleğine kattığı kazanımlar, günümüzde olağan kabul edilmekle birlikte ilk yıllarda etik bulunmama gibi engellerle mücadeleler... Ilk tüp bebeğin Elizabeth Jordan Carr olduğunu da öğreniyoruz, hatta onun şimdi bir anne olduğunu da, 34 yıl geçmiş aradan. Howard Jones´un mezun olduğu okullar, eşinin 2005´de ölümü ve nihayetinde cenazenin üç evladı tarafından kaldırılacağı.
Ölen kişi tıp dünyasında çığır açmış, çocuk özlemi ile yanıp tutuşan çiftleri o özleme kavuşturmuş bir adam, doğal olarak da vefatı haber değeri taşıyor diyebiliriz ama ben, ülkemizdeki bir gazetede kıyıda köşede yazılmış bir haber olarak okuyabileceğimiz bu bilgilere sosyal medyadan takip ettiğim İngilizce bir gazetenin özel bir bölümüne tıklayarak ulaştım. ABD´de bir ölünün ardından yazılan bu ayrıntılı bilgilere ulaşmak için meşhur olmak gerekmiyor.
Bilinen bütün çok tirajlı (ya da artık çok tıklanan) gazetelerde ´obituaries´ denen bir bölüm var. Anlamını tarif etmek için elimizdeki sözcükler şimdilik sadece vefat ilanı olabilir, bizde böyle kapsamlı bir uygulama henüz yok, dolayısıyla ´obituary´ sözcüğünün Türkçesi de yok. Onlarda kabul görmüş ve alışkanlık yaratmış bu uygulamaya göre kişi bizzat kendisi başvurarak vefatı sonrasında hakkında yazılmasını istediği bilgileri ücreti de önceden yatırarak veriyor, bir metin yazarı düzenlemeyi yapıyor. Vefat ile gazete Internet ortamında yapılması gerekenleri yerine getiriyor. Bağımsız insan işi, temiz iş, uygar insana servis veren bir iş.
Bu hayatta ben de vardım, işte bunları şunları yaptım. Ünlü bir insan olmadım ama benim yaptıklarım da bu dünyada bir taşı yerinden kaldırmıştır, bir şiirdir, bir şarkıdır, bir binadır, bir sestir, ben de vardım diyor. Yıllar önce bir ip cambazının ölüm ilanını okumuştum. Çok etkilenmiştim, ondan beri sık sık okurum. Gayet ayrıntılı bilgiler ile bir ölüye saygın bir elveda yapılıyor. Nette uygulamaya tıkladığınızda hep uzun bir liste görüyorsunuz, tabii ki de can sıkıcı ama her biri onu tanıyan insanlar için özel bir anlam taşıyor, belki buruk bir tebessüm, belki bir kaç damla gözyaşı, belki bir dua, bir rahmet okuma, belki bir iç geçiriş, belki bir kadeh kaldırış, ama bir anlam taşıyor.
Bizim ülkemizde uygulanabilir mi? Önce ölümlerin ´olağan´ yollarla olmasını beklemek lazım. Böyle kalleş ölümlerin olmamasını beklemek lazım. Can sıkıcı bir yazı ama mevtanın mezarına saldıran insanları duyup kahrolduğumuz bir diyarda bu yazının vereceği sıkıntı hafif kalır.
