İki yıl önce sosyal medya paylaşımımda Yeni Adana’nın yüzüncü yılını aşağıdaki duygularla kutlamıştım;
‘‘Yeni Adana Gazetesi,
100. Yaşında, kutlu olsun.
Kuvayı Milliye döneminde ( 1918) yayına başladı,
Fransız işgaliyle Adana’dan Pozantı’ya geçip, sürgünde, bir vagonda matbaada gizlice basıldı,
Eşek sırtında köylere dağıtıldı, Çukurova'yı direnişe, milli mücadeleye davet etti,
Cumhuriyet’in kuruluşunun tanığı,
Türkiye’nin el değiştirmeden yayınını kesintisiz sürdürebilen en eski gazetesi,
Dünya basın tarihinde ve basın tarihimizde çok özel ve anlamlı yere sahip.
Dünya basın ödüllü ,
Dedemin cebinde, yıllarca her sabah Taşköprü’yü birlikte yürüdüğümüz gazete,
Babamın dayısı Ahmet Remzi Yüreğir’in kurduğu aile gazetemiz
Başarı ve gururla nice 100'lü yaşlara’’
YENİ ADANA 102 YAŞINDA
Uzaklardan bile yakın takibi bırakamadığım, her zaman gururla ‘aile gazetemiz’ saydığım, çocukluğumun gazetesi Yeni Adana, Türk basın tarihinin ilkeli, en uzun ömürlü yayınlarındandır. Özgürlükçü geçmişi, ulusal ve uluslararası ödülleri ile dünyada da saygın bir yerdedir.
Yeni Adana Gazetesi, babaannemin biricik abisi, babamın dayısı Ahmet Remzi Yüreğir’in yadigarıdır.
***
Öğretmen Ahmet Remzi ve Subay Avni Doğan beylerin eseri ‘Adana’ gazetesinin ilk sayısı, Fransız işgalinden beş gün sonra, 25 Aralık 1918’de basılmış, üç gün sonra işgal kuvvetleri tarafından kapatılmış, aynı hafta içinde ‘Yeni Adana’ adıyla yeniden basılmışsa da birkaç nüsha sonra tamamen kapatılmıştır.
Avni Beyin, halkın direnişine atfen ‘merkebin kuyruğu hala elimizdedir’ başlıklı başyazısı işgalci Fransızları öfkelendirmiş, matbaa kapatılmış, Avni Doğan tutuklanmış, Ahmet Remzi hakkında ölüm fermanı çıkarılmıştır.
***
Babaannem, kendi anlatımıyla, fotoğraflara yansıyan tebessümlere çok az fırsat veren zorlu bir yaşam geçirmiştir.
Osmanlıda doğmuş, işgal yıllarını yaşamış, kurtuluş savaşında ve cumhuriyetin ilanı ve yapılanmasına tanıklık etmiş, iki büyük dünya savaşı yokluklarını yaşamış. En önemlisi de Kuvayı Milliye yıllarında Mustafa Kemal’i yakından tanımıştır. Onun gibi de masmavi gözlüdür.
Başımı dizine koyup dinlediğim meşakkat dolu hikayelerini dün gibi hatırlamaktayım.
***
Mustafa Kemal’in Suriye cephesinden dönüşüyle Adana büyük bir hareketlilik yaşamış, işgallere karşı gizli direniş buluşmaları başlamıştır. Aile, sabahlara kadar babalarının abilerinin eve sağ dönmesini endişe içinde beklemektedir.
Yeni Adana kapatılıp, Ahmet Remzi için ölüm fermanı çıkarılması aileyi alt üst eder. Ahmet Remzi, ailenin kadınları arasında kara çarşafa gizlenerek Adana’dan çıkarılır.
Aile bireyleri bir süre sonra Karaisalı ve Pozantı’da tekrar bir araya gelir. Metruk bir tren istasyonunda Yeni Adana’yı yeniden basmaya başlarlar.
Çukurova’yı işgale karşı direnişe çağıran gazete, dağ köylerine ve Adana’ya eşek sırtında, babaannemin de aralarında olduğu kadınların giysilerine gizlenerek ulaştırılmaktadır.
Fransızlar Toroslardan püskürtülürken, yine kadınlar yediden yetmişe, mezarlıklarda saklanmış olan cephaneyi gizlice Gülek Boğazındaki Kuvayı Milliye milislerine taşır.
***
Ahmet Remzi, Mustafa Kemal ile sürekli haberleşmektedir. Kilikya Müdafai Hukuk cemiyetini kurar.
Adana ve Kayseri buluşmalarında Mustafa Kemal birkaç kez de aile içinde misafir edilir. Ana yemekler bakliyattır. Kuru fasulye en sevilendir. Atatürk, bir defasında ‘‘en iyi kahveyi sen yapıyorsun Ayşe’’ dediği için, kalabalık da olsalar, mangalda Türk kahveleri hep babaannemin elinden çıkmaktadır.
***
Ahmet Remzi Cumhuriyet döneminde siyasetle de ilgilidir. Atatürk’ün partisinin Adana sorumlusu olur, çok faaldir. 1940’larda Seyhan Milletvekilidir. Büyük Millet Meclisinde vatandaşlık hukuku yasama çalışmaları ile öne çıkar.
1951 yılında, İstanbul’da Galata Köprüsü üzerinde elim bir trafik kazası sonucunda hayatını kaybetmiştir.
***
Babaannem, abisinin siyaseten katledildiğini, müsebbibin devrin Başbakanı Adnan Menderes olduğunu söyler.
Halk Partisinin hezimete uğradığı 1950 seçimlerinde yaşanan büyük hayal kırıklığına karşın partiyi toparlamak için Yeni Adana’ya ilaveten İstanbul’da ‘İnkılap’ isimli muhalif bir gazete çıkarma hazırlığında Babıali yokuşunu her gün arşınlamaktadır.
Galata Köprüsünde kaldırım üstünde otomobil çarpması sonucu şüpheli şekilde yaşamını yitirmiş, soruşturma aceleyle ört bas edilmiştir.
Menderes iktidarı döneminde baskılardan dolayı dillendirilemeyen Galata suikastı iddiası, Yassıada mahkemelerinde çok daha büyük suçlamalar görülmekte olduğu için, Aile tarafından bir talepte bulunulmamıştır.
Babaannem, zorlu bir mücadele devrini omuz omuza, koyun koyuna birlikte yaşadığı kardeşinin acısını hiç unutmadı. Remzi Abisini öldürttüğüne kanaat getirdiği Menderes’i ömrünün sonuna kadar öfke ve nefretle andı, hiç affetmedi.
***
İlk sayısı 1918 yılında, Cumhuriyetin ilanından önce çıkan Yeni Adana gazetesi, yayın hayatını Ahmet Remzi Yüreğir’den sonra da halen el değiştirmeden kesintisiz sürdürmektedir. Çukurova direnişinin sembolüdür, Türkiye’nin en eski yerel gazetesidir.
Kurtuluş savaşında basının gücünü olağanüstü başarıyla kullanan Ahmet Remzi Yüreğir’i saygıyla anmak isterim.
